Essentiële lessen van Barefoot Guru Lee Saxbee

Essentiële lessen van Barefoot Guru Lee Saxbee
12 augustus 2019 Systema Natura
Functionele voetkaartbeoefenaars en Lee Saxbee

Lee Saxby is 's werelds toonaangevende expert op het gebied van barefoot rennen en oprichter van de' Functional Foot Map '. Hij is een sleutelfiguur geweest in de barefoot revolutie / barefoot running, na 25 jaar biomechanica, atletische training en evolutiebiologie te hebben gestudeerd. Hij heeft ook ongeveer 15 jaar besteed aan het coachen van barefoot hardlooptechnieken. Bestsellerauteur Christopher McDougall ('Born to run') en barefoot professor Daniel E. Liebermann (Harvard University) konden hun natuurlijke atletische vaardigheden herwinnen dankzij Lee's coaching. Momenteel werkt Lee nauw samen met het functionele schoenenmerk Joe Nimble.

Ik begon persoonlijk met barefoot rennen lang na de hype van het boek van McDougall. Onbewust van de risico's die gepaard gaan met rennen zonder schoenen, heb ik bijna elke beginnersfout gemaakt. Na een vliegende start met een barefoot-cursus hervond ik mijn enthousiasme voor hardlopen terug na bijna 30 jaar niet gerend te hebben. Door de overstap naar minimaal schoeisel te maken, heb ik steeds grotere afstanden gerend ter voorbereiding op een 51k ultra in de Zwitserse bergen.

Tot voor kort was mijn idee van barefoot running om meer inspanning te blijven leveren en meer te oefenen om mijn natuurlijke vorm te verbeteren. Ik wist niet dat goede 'hardware' net zo belangrijk is om dingen soepel te laten verlopen. Barefoot lopen kan geweldige dingen doen voor fysieke houding en prestaties, maar alleen als de voetfunctie niet te veel is aangetast. Beoordeling van de hardware wordt binnen de barefoot-community vaak over het hoofd gezien, zodat mensen na verloop van tijd geblesseerd raken en barefoot rennen laten voor wat het is. Dankzij onze nieuwe certificering als Functional Foot Map practitioner kunnen we nu kiezen voor een verstandiger aanpak om de transitie naar barefoot te maken. Hier zijn enkele belangrijke lessen uit onze training met Lee Saxbee.

“Je kunt rennen als een jager-verzamelaar,
als je een voet hebt als een jager-verzamelaar. '
Lee Saxbee

Geloof versus biologie

Er zijn veel misvattingen over barefoot hardlopen. De meeste komen van tegengestelde overtuigingen en geloof in plaats van naar biologie te kijken. Na een sterke stijging in populariteit vanaf 2010, stierf de barefoot running trend een snelle dood slechts enkele jaren later. Waarom? Omdat veel mensen geblesseerd zijn geraakt! Blijkt dat alleen je schoenen uittrekken en een boek lezen, geen Tarahumara van je maken. Als je je hele leven beperkende schoenen hebt gedragen, is de kans groot dat je voetfunctie is aangetast. Het merendeel van moderne schoenen richt zich op een fraai uiterlijk, waarbij je voet in schoenvorm wordt gevormd, terwijl je voetvorm wordt verpest.

Gebaseerd op de evolutietheorie en de principes van 'biologisch ontwerp', moet de structuur en de vorm van de menselijke voet de mechanische en energetische eisen weerspiegelen die eraan worden gesteld. Een perfect compromis tussen zijn 'statische' rol (staan en hurken) en zijn 'dynamische 'rol (lopen, rennen en springen). Met andere woorden: als je je natuurlijke voetvorm bent kwijtgeraakt, kan je voet niet functioneren zoals een voet zou moeten. Omdat je voeten vaak je enige contact met de grond zijn, zal elke verandering in hun structuur/positie leiden tot veranderingen in houding en kan bewegingsgerelateerde pijn veroorzaken.

Vorm volgt functie

Een studie die modern geschoeide populaties vergeleek met populaties zonder schoeisel bleek bij de laatste consequent bredere voeten (vooral aan de voorkant) te vinden. Gewoonlijk barefoot populaties toonden ook de voordelen van een gelijkmatige voetafdruk met een meer uniforme drukverdeling over het gehele plantaire oppervlak, en verminderde piekdruk onder de voorvoet tijdens het lopen.

De functie van de grote teen, de hallux, is van bijzonder belang. De hallux regelt en stuurt de richting van het lichaamsgewicht in het sagittale vlak. Wanneer het niet goed kan functioneren (bijv. bij Hallux valgus), gaan bewegingen over in de dwars- en frontale vlakken, wat mogelijk leidt tot pijn- en compensatiepatronen in andere delen van het lichaam. Vooral het kniegewricht kan gevaar lopen, gezien de geringe capaciteit voor niet-sagittale bewegingen.

Schoeisel en voetfunctie

Vanuit evolutionair perspectief is schoeisel logisch, gezien de verschillende omgevingen waarin we tegenwoordig leven. De mechanica en evolutie van de voet dicteren echter dat schoenen anatomisch gevormd moeten zijn om een natuurlijke grote teen positie en functie mogelijk te maken. Daarnaast dient schoeisel vlak en flexibel genoeg te zijn om vrije beweging van de voet en tenen mogelijk te maken tijdens voortbeweging.

Schoenvorm versus voetvorm in functioneel schoeisel

© Lee Saxbee & Dr. Mick Wilkinson

Continu gebruik van beperkend schoeisel vanaf de vroege kinderjaren heeft aangetoond de vorm en dus de functie van de voet te beïnvloeden. Aangezien steeds meer schoenenmerken looks boven functionaliteit stellen, zou je je kunnen afvragen of we niet allemaal gewoon een variatie op de oude kunst van Chinese voetbinding beoefenen. Helaas zijn super dik gedempte, smalle, stijve zolen en gympen/hardloopschoenen met zogenaamde 'teenverhoging' net zo slecht voor de voetstructuur en functie als Manolo Blahniks. In veel gevallen zullen middenvoetsbeentjes een afgeronde voorvoetstructuur vormen in plaats van plat te zijn. Als gevolg hiervan wordt de voet onstabiel op vlakke grond en kan deze gemakkelijk zijwaarts kantelen (pronatie, supinatie).

Gelukkig kan regelmatig lopen op blote voeten helpen om de natuurlijke voetfunctie te behouden of herstellen. Maar als de omgeving geen beweging op blote voeten toestaat, moet er schoeisel worden gedragen die de voet beschermt. We zijn op zoek naar niet-beperkende schoenen, waardoor de voet zo goed mogelijk als een blote voet kan functioneren.

Functionele voet, hardware en software

Dus wat is een functionele voet? Het is een voet die werkt waarvoor het ontworpen is oftewel 'fit for purpose'. Het moet zorgen voor stabiliteit, schokabsorptie, voortstuwing en vervult een sensorisch rol. In een rechtopstaande tweevoeter is het doel van de voet het ondersteunen en regelen van de richting van het lichaamsgewicht terwijl dit naar voren valt tijdens de standfase van de voortbeweging. Met dit en fundamentele fysica in gedachten, zou een grotere basis van ondersteuning, die het breedst is aan de voorkant, het beste zijn doel dienen.

Natuurlijk moeten we naar de hele persoon kijken om de goede werking van de voeten te beoordelen. Een snelle scan van bepaalde fysieke kenmerken zoals lengte en gewicht, bewegingsgeschiedenis, bewegingsbereik in combinatie met een voetafdrukcontrole kan gedetailleerde informatie geven over de hardwarestatus (je voeten) en de effectiviteit van een software-update (training van hersenen/zintuigen en oefeningen) .

De meeste voeten zouden waarschijnlijk geen baat hebben bij een software-update die ze verteld vanaf dag 1 alleen nog maar barefoot te gaan. Reden is dat de overgrote meerderheid van mensen bijna hun hele leven hun voeten opgesloten hebben gehouden. Het is daarom belangrijk om te weten wanneer je de zintuiglijke input moet stimuleren en wanneer je juist moet ontspannen. De hoeveelheid stimulatie zal voor iedereen verschillend zijn om nut te hebben.

Herstel van de voetgezondheid

Nu weet je dat schoenen destructief of herstellend kunnen zijn voor de voetfunctie. Barefoot-style en minimale schoenen kunnen goed voor je zijn, zolang ze maar functioneel zijn. Het niveau van functionaliteit hangt af van de huidige staat van je voeten en schoenenhistorie. Omdat er zogenaamde niet-onderhandelbare en onderhandelbare aspecten aan functionele schoenen zitten, gaat hetzelfde op voor oefeningen die de gezondheid van de voet bevorderen. Meer barefoot training is niet altijd de oplossing. Voordat we intrinsieke voetspieren trainen, moeten we eerst de voetvorm, drukpunten en mogelijke uitlijning beoordelen, dan kunnen we effectief training en techniek toepassen.

Wilt jij je voetgezondheid verbeteren? Laat een Functional Foot Map maken om herstel van je beweegapparaat op te starten!

-
Bronnen:
Form determines function: Forgotten application to the human foot?
Foot function, exercise related pain & the influence of footwear (eBook)
-
Lees verder:
Barefoot Schoenen zijn niet altijd Functionele Schoenen
Stop met Hard-Lopen & Stop Pijn

nl_NLNL
en_GBEN nl_NLNL